Chó đánh hơi bom được huấn luyện thế nào?

MỹNhững chú chó được tuyển chọn, huấn luyện liên tục từ nhỏ để quen với mùi của chất nổ, coi công việc như một trò chơi có phần thưởng.

Một buổi sáng năm 1972, trụ sở chính của Trans World Airlines (TWA) ở thành phố New York nhận được cuộc điện thoại đe dọa đánh bom. Kẻ giấu tên đòi 2 triệu USD, nhét vào túi du lịch để trong tủ khóa của sân bay JFK, nếu không bốn máy bay TWA sẽ nổ tung.

Không dám chắc chiếc máy bay nào gặp nguy hiểm, hãng hàng không bắt đầu hạ cánh tất cả chuyến bay để tìm kiếm bom. Chuyến bay số 7, từ New York đến Los Angeles, đã cất cánh 15 phút khi phi công nhận được tin nhắn. Cơ trưởng quay máy bay trở lại New York và vội vàng đưa 45 hành khách cùng 7 thành viên phi hành đoàn ra khỏi máy bay.

Đến cuối đường băng, máy bay dừng lại để tìm bom. Cảnh sát thành phố New York dẫn Brandy, một con chó chăn cừu Đức, chạy tới. Trong buồng lái, Brandy đánh hơi một chiếc cặp màu đen và ngồi xuống bên cạnh. Chiếc cặp được đánh dấu “Phi hành đoàn”, thường dùng đựng sách hướng dẫn của phi công. Nhưng lần này, cảnh sát tìm thấy bên trong nó một lượng chất nổ C-4 đủ để phá hủy cả máy bay. Một thám tử của Sở Cảnh sát Thành phố New York đã mang quả bom ra khỏi máy bay và vô hiệu chỉ năm phút trước khi nó được kích nổ.

Không chuyến bay nào khác có bom. Cuộc khủng hoảng đã được ngăn chặn.

Bước ngoặt của câu chuyện này là chú chó anh hùng Brandy. Thời điểm đó, không sân bay nào và rất ít lực lượng cảnh sát có chó đánh hơi bom. Qua chiến công của Brandy, Tổng thống Richard Nixon đã cấp cho Cục Quản lý Hàng không Liên bang một đơn vị chó đánh hơi bom riêng vào năm 1972.

Fable, chó đánh hơi bom, đang làm việc tại sân bay quốc tế Charlotte Douglas, North Carolina. Ảnh: TSA

Fable, chó đánh hơi bom, đang làm việc tại sân bay quốc tế Charlotte Douglas, North Carolina. Ảnh: TSA

Đầu tiên, Brandy đánh hơi. Mũi của nó chuyển động để không khí, bao gồm cả mùi từ quả bom, chạm tới các cơ quan cảm thụ mùi. Tín hiệu truyền từ mũi đến não. “Brandy sau đó phân tích mùi đó và quyết định rằng đã ngửi thấy một chất nổ”, nhà chức trách cho hay.

Lawrence Myers, Phó giáo sư giải phẫu, sinh lý và dược học tại Đại học Thú y thuộc Đại học Auburn, nói rằng Brandy đưa ra quyết định dựa trên mùi đặc trưng của quả bom. Loài chó có nhiều cơ quan cảm thụ mùi trong mũi hơn con người, gấp 20-40 lần. Chó có mũi nhạy cảm hơn – nghĩa là chúng có thể ngửi thấy mùi dù có ít phân tử của mùi đó trong không khí.

Chó đánh hơi bom hoạt động ở bất cứ nơi nào có thể có chất nổ. Tại cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP), những chú chó giúp họ theo dõi vũ khí và chất nổ có thể xâm nhập vào quốc gia. Đội chó của CBP đánh hơi các kho hàng hóa tại cảng, hành khách và hành lý trên tàu. Chó đánh hơi cũng có mặt ở các cửa khẩu biên giới đường bộ, ngửi quanh những chiếc ôtô.

Nhiều chú chó làm việc cho Cục An ninh Vận tải Mỹ (TSA) ở sân bay. Nếu ai đó báo cáo một gói hàng đáng ngờ hoặc sự cố trên máy bay, chó sẽ đánh hơi máy bay, hành khách và hàng hóa. Những chú chó TSA còn giám sát lối đi của phà, tàu hỏa và tàu điện ngầm trong thành phố.

Cảnh sát địa phương cũng sử dụng chó đánh hơi bom. Họ tuần tra tại các sự kiện công cộng đông đúc, như Thế vận hội, kiểm tra các trường học và nơi làm việc khi có các vụ đánh bom.

MSA Security, đơn vị cung cấp dịch vụ an ninh, thiết kế bài tập huấn luyện chó đánh hơi bom. Ảnh: Unitingaviation

MSA Security, đơn vị cung cấp dịch vụ an ninh, thiết kế bài tập huấn luyện chó đánh hơi bom. Ảnh: Unitingaviation

Chó của quân đội và TSA đều học cách đánh hơi tại Căn cứ Không quân Lackland ở Texas. Chó thường bắt đầu huấn luyện khi 1-3 tuổi nhưng phải sàng lọc qua chụp X-quang và kiểm tra. Chỉ những con chó ôn hòa, thích tìm tòi và không bỏ chạy khi có tiếng súng mới được nhận.

Theo Greg Soule, người phát ngôn TSA, TSA và nhiều cơ quan khác hầu hết sử dụng giống chó chăn cừu Đức, chó Malinois (một giống chó chăn cừu Bỉ), chó Vizsla (một giống chó săn có nguồn gốc ở Hungary) và chó tha mồi Labrador để đánh hơi bom. Bốn giống chó này có mũi thính, đánh hơi tốt, bình tĩnh trước đám đông và người lạ, thích chơi đùa.

Chó học những kiến thức cơ bản về cách đánh hơi tìm bom trong vòng hai đến bốn tháng. Tuy nhiên, chúng luôn phải kiểm tra và đào tạo lại để đảm bảo kỹ năng luôn được mài giũa.

Mỗi cơ quan có chương trình và phong cách đào tạo riêng. Ví dụ, tại cơ sở đào tạo của TSA, những con chó học theo trình tự: đánh hơi khu vực, tìm bom, ngồi xuống và nhận được đồ chơi khi hoàn thành tốt. Chúng phải thực hiện trong tất cả môi trường giả lập gồm nhà ga sân bay, máy bay, tàu hỏa, tàu điện ngầm, bãi đậu xe đầy ôtô.

Huấn luyện viên sẽ giữ mùi chất nổ gần mũi chó, nếu đánh hơi được sẽ nhận phần thưởng. Điều này lặp đi lặp lại nhiều lần. Tiếp theo, các chú cún học cách tìm mùi. Nếu chất nổ được giấu đi và con chó lần theo mùi tìm được nơi cất giấu, nó sẽ được thưởng lần nữa. Mô hình này tiếp tục cho đến khi chúng hình thành thói quen.

Chi phí đào tạo vượt xa học phí đại học. TSA trả 218.000 USD chi phí ban đầu cho mỗi con chó trong quá trình huấn luyện, sau đó là 158.000 USD mỗi năm tiếp theo. Số tiền này bao gồm lương của người điều khiển, phí đào tạo, chứng nhận, dịch vụ thú y, nơi ở và thức ăn cho chó.

Chó nhanh mất tập trung nên TSA giới hạn ở những ca làm việc ngắn và dựa vào người điều khiển để nhận biết khi nào con vật cần nghỉ ngơi. Khi không có việc, chúng thực hành tìm chất nổ ẩn giấu để không quên những mùi quan trọng.

Khi một con chó đánh hơi bom ở sân bay, nó làm việc trong im lặng, không có một lời nói hay một tiếng sủa nào được trao đổi giữa con chó và người điều khiển. Vậy làm thế nào một trong hai biết chuyện gì đang xảy ra? Nhờ những nhà ga sân bay và máy bay giả lập ở cơ sở huấn luyện TSA, việc được đưa đến sân bay là đủ để con chó biết rằng đã đến lúc tìm kiếm chất nổ. Ngoài ra, nhiều giao tiếp diễn ra thông qua dây xích. Khi con chó phát hiện mùi, nó sẽ dẫn người điều khiển về phía nguồn gốc của mùi đó. Khi nó ngồi xuống, người điều khiển biết đã tìm ra mục tiêu.

Việc đánh hơi bom có nguy cơ tử vong, may mắn là tỷ lệ này thấp. Quân đội bảo vệ những chú chó bằng cách dạy chúng chạy về phía người điều khiển ngay sau khi tìm thấy bom.

Cũng giống như con người, chó đánh hơi bom có thể bị cho nghỉ việc nếu không đáp ứng các tiêu chuẩn trong công việc hay bị ốm hoặc quá già (8-9 tuổi). Huấn luyện viên sẽ tiếp nhận “học viên mới”. Và con chó nghỉ hưu sẽ được một người yêu động vật nhận nuôi, sống như thú cưng bình thường.

Tuệ Anh (Theo Howstuffworks)